(DVT.vn) - Liên quan đến Biển Đông, các hội nghị ở Bali đã mang đến kết quả khác hẳn, mở ra một hành lang giải quyết những bất đồng vốn bế tắc lâu nay.

Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF) và các hội nghị liên quan diễn ra ở Bali, Indonesia đã đánh dấu những tiến bộ nhất định trong việc giải quyết tranh chấp ở Biển Đông qua việc các nước ASEAN và Trung Quốc đã chấp thuận bản hướng dẫn thực thi tuyên bố về ứng xử ở Biển Đông (DOC).

Nhiều ý kiến cho rằng liên quan đến vấn đề Biển Đông, các hội nghị ở Bali đã mang đến kết quả khác hẳn, mở ra một hành lang giải quyết những bất đồng vốn bế tắc lâu nay.

Các nhà ngoại giao hàng đầu của Mỹ và khu vực cũng đã ca ngợi việc các bên đạt được thỏa thuận sơ bộ để giải quyết tranh chấp lãnh thổ - lãnh hải ở Biển Đông.

Tuy nhiên không phải tất cả các đại biểu ASEAN đều bằng lòng với thỏa thuận.

Ngoại trưởng Philippines Albert del Rosario nói rằng bản hướng dẫn này không trực tiếp giải quyết vùng tranh chấp hay các đòi hỏi của Trung Quốc về chủ quyền lãnh hải cách bờ biển nước này hơn 1.000 km. Thay vào đó ông muốn nhìn thấy một khuôn khổ rõ ràng, có thể quyết định và đo đếm được.

 “Tôi nghĩ bản hướng dẫn như hiện nay chưa hoàn chỉnh. Để có thể thực hiện có hiệu quả những hướng dẫn này cần tìm ra một tiến trình để tách riêng những khu vực tranh chấp”, ông nói.

Theo Ngoại trưởng Rosario, Philippines sẽ đệ trình một khuôn khổ được các chuyên gia pháp lý của các nước ASEAN đưa ra và việc này sẽ được thực hiện tại Manila trong tháng 9 tới.

Ông Rosario nói thêm rằng Philippines được khích lệ bởi quan điểm của Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton là các bên cần phải tuân thủ luật quốc tế để giải quyết những tranh chấp. Ngoại trưởng Mỹ đã nhấn mạnh đến cách tiếp cận đa phương để giải quyết vấn đề này. Bà cho rằng, từng nước cần giải thích vì sao tuyên bố chủ quyền của nước đó phù hợp với luật pháp quốc tế, và kêu gọi các bên tranh chấp ở Biển Đông đưa ra chứng cớ pháp lý cho tuyên bố chủ quyền của mình.

Theo giới phân tích, nội dung văn bản hướng dẫn thực thi DOC mà Trung Quốc và ASEAN đạt được chỉ là các bước hướng dẫn cách thức thực hiện cụ thể các điều khoản của DOC. Lâu nay, hai bên không nhất trí thông qua văn bản này là do bất đồng về cách thức tiến hành: ASEAN muốn bàn bạc, thống nhất với nhau trước, sau đó mới bàn với Trung Quốc; trong khi Trung Quốc không đồng ý bàn với ASEAN như là một khối thống nhất.

Bất đồng nữa liên quan đến việc ASEAN muốn thực thi đầy đủ các điều khoản của DOC, trong khi Trung Quốc chỉ chú trọng vào các dự án hợp tác.

Các bên liên quan rõ ràng còn nhiều việc phải làm để giải quyết tranh chấp ở phía trước, tuy nhiên, dù sao việc các nước ASEAN và Trung Quốc vừa đạt được sự nhất trí khi thông qua bản hướng dẫn về thực thi DOC cũng có thể coi là một tiến bộ đáng kể sau nhiều lần trì hoãn. Và đây cũng là cơ sở để các nước liên quan tiến xa hơn trong việc giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình ở vùng biển trù phú có vai trò quan trọng đặc biệt trong thông thương quốc tế này.

Chính vì vậy trong tuyên bố của Hội nghị ARF, các nước ASEAN và đối tác đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiếp tục bảo đảm hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn hàng hải trên Biển Đông đồng thời kêu gọi các bên giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình; tôn trọng các nguyên tắc của luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Luật biển năm 1982 của Liên hợp quốc (UNCLOS), bảo đảm thực hiện hiệu quả DOC; hoan nghênh việc thông qua Quy tắc hướng dẫn thực hiện DOC nhằm thúc đẩy xây dựng lòng tin, tiến tới xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC).