Đầu Xuân, ngoài mong ước được may mắn, an lành, người ta còn mong học hành giỏi giang, đỗ đạt. Thế nên, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, trường đại học đầu tiên của Việt Nam, nơi lưu danh khoa bảng các trạng nguyên, tiến sĩ thời xưa, những ngày đầu năm mới Nhâm Thìn này càng đông như trẩy hội.
Nơi bán vé vào thăm Văn Miếu luôn đông nghịt người.
Mùng 7 tết, dòng người đổ về Văn Miếu vẫn không giảm đi chút nào mà có phần còn đông hơn. Có lẽ vì đây là ngày cuối cùng các thầy đồ cho chữ. Ngay ở cửa bán vé đã đông nghịt người mua, nhưng tuyệt nhiên không có cảnh chen lấn, xô đẩy. Nếu ai không muốn xếp hàng thì đã có “dịch vụ mua vé hộ”. Thay vì trả 20.000 đồng theo giá vé niêm yết, bạn phải trả 30.000 đồng. Xem ra “dịch vụ” này cũng khá đắt hàng!
Trong sân cũng đông không kém.
Đã từ lâu, nhiều người truyền tai nhau rằng, Văn Miếu là nơi rất linh thiêng, nhất là về chuyện học hành. Có thể do nơi đây thờ Khổng Tử và Chu Văn An, những bậc thầy về tư tưởng - triết học cũng như về đạo lý - nhân cách. Chả thế mà đầu năm rất nhiều sĩ tử, nam thanh nữ tú đến Văn Miếu thắp hương, cầu xin được thuận lợi trong việc học hành, thi đâu đỗ đấy! Sau đó, xin chữ thầy đồ về treo trong nhà. Người năm nay phải vượt qua kỳ thi quan trọng thì xin chữ “Đậu”, người học hành còn chưa xuất sắc thì xin chữ “Đạt”, chữ “Chí”, người biết chút Hán - Nôm thì xin chữ “Đăng khoa”.
Chen nhau trước bảng vàng.
Xếp hàng cả tiếng đồng hồ mới xin được một "chữ thánh hiền", nhưng ai cũng kiên nhẫn chờ đến lượt mình. Thời tiết trên dưới 10 độ C mà Nguyễn Việt Trung, học sinh lớp 12C Trường Trần Phú vẫn mồ hôi mồ kê nhễ nhại sau khi xin được một chữ. Em bảo năm nay em xin “Đậu” vì phải thi vào đại học. Còn năm ngoái em xin chữ “Học” để muốn nhắc nhở mình, chỉ có học mới mang lại thành công.
Xếp hàng xin chữ ông đồ.
Có “thâm niên” xin chữ nên Việt Trung nhiều kinh nghiệm, em bảo: “Xin chữ trong Văn Miếu rẻ hơn ngoài phố. Một chữ trên giấy dó to trong Văn Miếu hết 40.000 đồng, trong khi ngoài phố là 100.000 đồng. Nhưng ngày Tết, có chữ mang về là may mắn, cả người xin lẫn người cho đều phấn khởi nên chẳng ai tính toán gì. Chỉ vì là học sinh ít tiền, nên em mới phải cân nhắc như vậy”.
Ông đồ bận rộn với việc cho chữ.
Xin được chữ xong, có người còn chưa yên tâm, phải ra sờ đầu rùa cho chắc ăn, rồi mới ra về. Những chú rùa đá cõng trên lưng bia tiến sĩ, mai thì xù xì mà thì đầu nhẵn bóng vì được các sĩ tử xoa đầu, hằng mong một ngày nào đó cũng được ghi tên trên bảng vàng. Nếu chỉ xoa đầu rùa mà học hành đỗ đạt, không cần văn ôn võ luyện thì những chú rùa kia chẳng mấy mà biến dạng!
Phơi chữ trên cây...
... phơi cả dưới đất.
Ra về với cái chữ cầm trên tay, ai cũng tràn trề hy vọng một năm mới hanh thông, thành đạt. Tục xin chữ đầu năm đang trở thành một nét đẹp văn hóa ở đất kinh kỳ Thăng Long - Hà Nội.
Bài và ảnh: Phạm Thu Hà