Hai mặt của bức tranh xuất nhập khẩu 6 tháng đầu năm 2017

Sáu tháng đầu năm khép lại với kết quả xuất khẩu khả quan, đạt kim ngạch 97,7 tỉ đô la Mỹ, tăng 18,9% so với cùng kỳ năm trước. Đây là tốc độ tăng trưởng cao nhất trong năm năm gần đây (năm 2012 tăng 18%, năm 2013 tăng 15,4%, năm 2014 tăng 13,6%, năm 2015 tăng 8,1%, năm 2016 tăng 8,6%). Có thể hy vọng xuất khẩu năm 2017 vượt mục tiêu tăng 10%.

Đã có 20 mặt hàng đạt kim ngạch xuất khẩu từ một tỉ đô la Mỹ trở lên, trong đó có ba tên tuổi đạt từ 10 tỉ đô la Mỹ trở lên là điện thoại, máy vi tính, dệt may – hơn một mặt hàng so với sáu tháng đầu năm 2016. Trong 20 mặt hàng “anh cả” nói trên, có 14 mặt hàng thuộc nhóm công nghiệp chế biến khiến nhóm này có mức tăng trưởng cao hơn mức tăng chung (19,3%), chiếm 80,5% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước.

Trong khi xuất khẩu của khối doanh nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tăng 21%, chiếm 72,4% tổng kim ngạch xuất khẩu, thì xuất khẩu của khối doanh nghiệp nội địa chỉ tăng 13,8%. Soi về tỷ trọng, doanh nghiệp nội địa ngày càng “lép vế” hơn doanh nghiệp FDI. Sáu tháng đầu năm 2016, xuất khẩu của khối doanh nghiệp nội địa chiếm tỷ trọng 28,8% trong tổng kim ngạch xuất khẩu, trong khi sáu tháng đầu năm nay, tỷ trọng này chỉ còn 27,6%. Ba mặt hàng xuất khẩu đạt từ 10 tỉ đô la Mỹ nói trên chủ yếu có yếu tố nước ngoài.

Càng ngày, các mặt hàng xuất khẩu thuần Việt càng bộc lộ huyệt điểm. Sáu tháng đầu năm nay, kim ngạch xuất khẩu hạt tiêu giảm 15,6%, trong khi số lượng tăng tới 20,4%, chứng tỏ một sự sa sút đáng lo ngại về giá. Với thị phần tới khoảng 60% thị trường toàn cầu, biến động giá khuynh đảo thuận – nghịch đến kim ngạch mặt hàng này là đương nhiên.

Đáng quan tâm là tương quan giữa xuất khẩu với nhập khẩu rau quả. Xuất khẩu rau quả trong sáu tháng đầu năm tăng tới 50% – mức tăng cao nhất trong nhóm hàng nông, thủy sản, nhưng nhập khẩu rau quả lại tăng tới 85%. Đủ loại trái cây nhập từ Hàn Quốc, Thái Lan, Úc, Pháp, Mỹ có giá bán cao nhưng vẫn được tiêu thụ tốt, đặc biệt là ở các thành phố lớn. Trái cây Trung Quốc sang vẫn không ít, song đáng buồn là có loại gắn “mác Việt Nam”. Nguyên nhân khiến trái cây ngoại được ưa chuộng là mẫu mã vượt trội so với trái cây Việt Nam và không loại trừ còn có e ngại về chất lượng trái cây trong nước. Nhưng nhìn lại toàn cảnh nông nghiệp nước ta, thật đáng lo lắng khi năm nào cũng phải giải cứu nông sản, đến mức Thủ tướng phải đặt câu hỏi: “Dưa hấu, thịt lợn, sắp tới còn bị cái gì nữa?”

Hơn thế nữa, trong sáu tháng đầu năm, song song với việc xuất khẩu nông, thủy sản được 12 tỉ đô la Mỹ, ta cũng phải nhập khẩu một số sản phẩm nông nghiệp như thủy sản, hạt điều, lúa mì, bắp, đậu tương, thức ăn gia sức và nguyên liệu, rau quả tới 5, 8 tỉ đô la Mỹ. Đấy là chưa kể đến việc nhập khẩu phân bón, thuốc bảo vệ thực vật.

Vàng đen đã đến thời vận… đen? Sáu tháng đầu năm, ta xuất khẩu một triệu tấn than có lẻ, thu được 149 triệu đô la Mỹ thì phải nhập 6,2 triệu tấn, tốn 627 triệu đô la Mỹ.

Hệ quả, tuy nhập siêu qua sáu tháng mới 2,7 tỉ đô la Mỹ, nhưng oái oăm là trong khi khối doanh nghiệp FDI xuất siêu tới 10,2 tỉ đô la Mỹ, tăng 25,9% so với cùng kỳ năm trước, thì khối doanh nghiệp nội địa nhập siêu tới 12,9 tỉ đô la Mỹ, bằng 47% kim ngạch xuất khẩu của chính khối đó. Sáu tháng đầu năm 2016, khối doanh nghiệp nội địa chỉ nhập siêu 10 tỉ đô la Mỹ và tỷ lệ so với kim ngạch xuất khẩu của khối là 42%.

Dự báo xuất khẩu sẽ duy trì tốc độ tăng nhanh trong sáu tháng cuối năm là có cơ sở. Theo quy luật hàng năm, hàng nông sản sẽ tăng từ giữa năm và đạt đỉnh vào cuối năm. Các mặt hàng công nghiệp như dệt may, giày dép, đồ gỗ, đều bước vào “chính mùa vụ”. Bên cạnh đó, chiến lược cùng quy chế mới về xuất khẩu gạo được kỳ vọng sẽ góp phần giúp mặt hàng này tăng trưởng bền vững. Tuy thế, phải cảnh giác với những diễn biến không thuận đã được dự báo sớm. Với xu hướng tăng cường bảo hộ, hàng rào kỹ thuật của các nước nhập khẩu sẽ biến tướng dưới các hình thức khó lường.

Về nhập khẩu, do yêu cầu đẩy mạnh sản xuất để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 6,7% trong năm nay, việc nhập khẩu nguyên, phụ liệu để sản xuất, trong đó phần lớn để gia công lắp ráp thành hàng xuất khẩu, sẽ tăng. Đồng thời, đang rộ lên làn sóng thu hút các dự án đầu tư FDI, nên hàng nhập theo chân các dự án này cũng sẽ tăng trong sáu tháng cuối năm. Hợp cả hai nguồn nhu cầu, nhập khẩu sẽ bùng phát khó lường. Vì thế, cán cân thương mại sẽ có thay đổi, nhưng điều không thay đổi là phần doanh nghiệp của ta tiếp tục chìm vào nhập siêu, còn khối FDI đàng hoàng xuất siêu.

Nguyễn Duy Nghĩa
Theo TBKTSG

Nguồn: Báo Doanh nhân Việt Nam Toàn Cầu

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here