Nguy cơ từ những cuộc đua tăng vốn

Mới đầu năm, những kế hoạch tăng vốn khủng thông qua chào bán cổ phiếu ra công chúng đã được doanh nghiệp liên tiếp công bố.

Công ty cổ phần Đầu tư FIT dự kiến tăng vốn lên 3.000 tỷ đồng; KLF sẽ tăng vốn lên 3.700 tỷ đồng, HHS tăng vốn lên hơn 1.100 đồng, TSC tăng vốn lên gần 600 tỷ đồng… Không phải vô cớ mà thị trường lo ngại về một cuộc chạy đua phát hành cổ phiếu mới. Liệu đồng vốn này có được sử dụng đúng mục đích, sinh lời hiệu quả, đáp ứng được kỳ vọng của nhà đầu tư?

Từ câu chuyện của hàng nóng

Niêm yết chưa đầy 2 năm, Công ty cổ phần Đầu tư F.I.T (mã CK: FIT, dưới đây gọi là FIT) đã thực hiện giấc mơ Thánh Gióng với kế hoạch tăng vốn gấp 20 lần quy mô ban đầu. FIT lên sàn năm 2013 với số vốn điều lệ 150 tỷ đồng. Năm 2014, doanh nghiệp này đã gây ồn ào khi chào bán 34,25 triệu cổ phiếu để tăng vốn lên 500 tỷ đồng. Năm 2011, công ty có doanh thu 141 tỷ đồng, lợi nhuận đạt 700 triệu đồng. Năm 2012, doanh thu 304 tỷ đồng, lợi nhuận 10,6 tỷ đồng. Năm 2013 doanh thu 238 tỷ đồng, lợi nhuận 45 tỷ đồng. Năm 2014, doanh thu đạt 224 tỷ đồng, lợi nhuận đạt tới 146 tỷ đồng. Lợi nhuận chiếm tới hơn một nửa doanh thu thuần, cung cách kinh doanh có lợi lớn như FIT (FIT kiếm lợi chủ yếu từ đầu tư tài chính) khiến không ít nhà đầu tư trên thị trường quan tâm. Đó là chưa kể năm 2014, FIT còn dành vốn để thực hiện thâu tóm một loạt doanh nghiệp, vốn phải trích một khoản dự phòng không nhỏ (sẽ ảnh hưởng đến kết quả hợp nhất).

Theo công bố, FIT sẽ tăng vốn điều lệ lên mức 3.000 tỷ đồng thông qua 2 đợt phát hành cho cổ đông hiện hữu và đối tác. Đợt 1, dự kiến thực hiện trong quý 2/2015, FIT sẽ chào bán cho cổ đông hiện hữu theo tỷ lệ 1:1 để tăng vốn điều lệ lên xấp xỉ 1.800 tỷ đồng với mức giá bán bằng mệnh giá. Đợt 2, tăng vốn lên 3.000 tỷ đồng thông qua chào bán với giá bằng mệnh giá cho cổ đông hiện hữu theo tỷ lệ 2:1 và bán riêng lẻ cho đối tác chiến lược. Vốn huy động được, FIT sẽ đầu tư vào các công ty con, công ty liên kết, trong đó tập trung nhiều nhất là Dược Cửu Long. Ngoài ra, FIT sẽ đẩy mạnh các hoạt động đầu tư cổ phiếu, dịch vụ tài chính – vốn là mảng truyền thống của doanh nghiệp này.

Trên thế giới, không đâu dám chắc hễ doanh nghiệp được phép phát hành cổ phiếu là có ngay cục tiền

Sẽ chẳng có gì đáng nói nếu các hoạt động của doanh nghiệp đều minh bạch và đồng vốn có địa chỉ đến rõ ràng. Song cách thức hoạt động của FIT khiến thị trường không thực sự an tâm. Theo công bố của FIT, ngày 22/1/2015, công ty trở thành cổ đông lớn của Dược Cửu Long (mã CK: DCL) sau khi mua 1,59 triệu cổ phiếu DCL (tương đương tỷ lệ 16,13%). Tuy nhiên, ngay từ quý 3/2014, nhiều thông tin bất lợi về DCL đã được tung ra thị trường, giá cổ phiếu DCL giảm mạnh và sau đó các nhà đầu tư râm ran tin đồn FIT thâu tóm DCL. Trong khi đó, lãnh đạo FIT khẳng định, tin đồn FIT sẽ thâu tóm DCL là hoàn toàn thất thiệt. “FIT chưa hề sở hữu cổ phiếu DCL, và cũng chưa có chủ trương hay bước đi nào trong việc sở hữu/thâu tóm DCL”, ông Phan Trung Phương, Chủ tịch FIT trao đổi với báo giới. Tuy nhiên, chỉ sau vài tháng, FIT công bố đã nắm giữ hơn 16% vốn của DCL (tỷ lệ kiểm soát có thể cao hơn trên thực tế – PV) và khẳng định sẽ tạo ra sự thay đổi hoàn toàn của DCL trong năm 2015.
Trên thị trường, FIT được xếp vào nhóm cổ phiếu đầu cơ, tức là có mức độ biến động giá rất mạnh, thị giá cổ phiếu này cao nhất trong năm 2014, vượt trên 30.000 đồng (hiện dao động quanh 18.000 đồng). Theo quy định, vào ngày chốt quyền mua cổ phiếu phát hành thêm, thị giá cổ phiếu FIT sẽ bị điều chỉnh giảm (giả định giá cổ phiếu FIT duy trì cao hơn mệnh giá). Điều này có nghĩa là những cổ đông hiện hữu của FIT mà từ chối mua cổ phiếu phát hành thêm sẽ bị thiệt. Doanh nghiệp do đó khá dễ dàng kéo được cổ đông nộp tiền thêm.

… đến cuộc chạy đua của các tân binh

Cùng niêm yết năm 2013, công ty CP Liên doanh Đầu tư quốc tế KLF cũng có những bước tăng vốn ngoạn mục. Khi mới niêm yết KLF có quy mô vốn 260 tỷ đồng, kết thúc 2014, doanh nghiệp đạt mức vốn 1.500 tỷ đồng (chủ yếu phát hành qua TTCK). Đại hội cổ đông năm 2015 của KLF mới đây đã thông qua chủ trương tăng vốn lên gần 3.700 tỷ đồng thông qua chào bán cho cổ đông hiện hữu (chia làm 2 đợt) và phát hành riêng lẻ.
Vốn huy động được, KLF sẽ sử dụng đầu tư cho các dự án bất động sản mà Công ty cổ phần Tập đoàn FLC làm chủ đầu tư như 36 Phạm Hùng và bệnh viện Hà Thành mới được doanh nghiệp này mua lại… “Sao” của thị trường về mức độ tăng vốn còn có Tập đoàn FLC. Doanh nghiệp này chưa đại hội cổ đông nên chưa công bố chính thức những kế hoạch đình đám, song chắc chắn tăng vốn qua TTCK sẽ là cách thức FLC thực hiện để mở rộng quy mô doanh nghiệp trong năm 2015.

T_39

Ngoài những doanh nghiệp trên, thị trường còn chứng kiến các đợt tăng vốn lớn của HHS, TSC (công ty con của FIT) hay kế hoạch gọi vốn khủng của Hoàng Quân và các đợt phát hành lớn của nhiều CTCK nhằm có thêm tiền cung cấp dịch vụ tài chính cho nhà đầu tư…
Từ năm 2014, thị trường cũng đón nhiều doanh nghiệp niêm yết mà một trong những mục đích đưa cổ phiếu lên sàn là nhằm tăng vốn bằng cách phát hành thêm. Có thể kể đến những doanh nghiệp như CEO (tăng vốn lên gấp đôi sau khi chào sàn), TTB (dự kiến tăng vốn gấp 3 lần sau khi niêm yết)… Theo dự đoán của một cán bộ Vụ Quản lý phát hành (Ủy ban Chứng khoán nhà nước), năm 2015, sẽ tái diễn tình trạng chạy đua phát hành của các doanh nghiệp niêm yết.

Và yêu cầu từ thực tiễn

Huy động vốn trung, dài hạn là chức năng quan trọng nhất của TTCK. Để huy động được vốn qua TTCK, có không ít doanh nghiệp đã thực hiện các chiêu trò, sử dụng các biện pháp kỹ thuật để đẩy, đỡ giá cổ phiếu nhằm tăng vốn thành công. Trên thực tế, có không ít doanh nghiệp hoạt động chưa hiệu quả, giải ngân vốn vào những dự án kém tiềm năng nhưng vẫn huy động được vốn. Chuyên gia chứng khoán Huy Nam đã nhận xét rằng, “có lẽ không đâu huy động vốn dễ như ở ta. Bởi trên thế giới, không đâu dám chắc hễ doanh nghiệp được phép phát hành là có ngay cục tiền”.

Ông Nguyễn Thế Minh, Tổng giám đốc công ty CK SHBS chia sẻ quan điểm: “Năm 2014, trên TTCK có không ít doanh nghiệp hoạt động sản xuất – kinh doanh không tốt mà vẫn huy động được vốn. Liệu đồng vốn này có được sử dụng đúng mục đích, sinh lời hiệu quả, đáp ứng được kỳ vọng của nhà đầu tư”?

Thị trường cũng đã có những doanh nghiệp đổ vỡ sau khi huy động vốn từ công chúng. Trước kia là trường hợp công ty CP Dược Viễn Đông, mới đây nhất là câu chuyện của công ty CP Thủy sản Việt An (AVF) trên HOSE. Doanh nghiệp này vào đầu năm 2014 đã hoàn tất đợt huy động vốn 150 tỷ đồng bằng cách phát hành thêm cổ phần cho cổ đông hiện hữu. Cũng bắt đầu từ đó, nhiều vấn đề đã nảy sinh như liên tục thay tổng giám đốc, vi phạm quy định về công bố thông tin, báo cáo tài chính có nhiều điểm kiểm toán ngoại trừ… Rút cuộc, cơ quan điều tra đã phải vào cuộc. Công ty mới đây công bố kết quả kinh doanh năm 2014, với số lỗ kỷ lục gần 700 tỷ đồng, âm hơn một nửa vốn chủ sở hữu. Trước việc doanh nghiệp đua phát hành không có giới hạn, cơ quan quản lý cũng không khỏi lo ngại. Lãnh đạo Vụ Quản lý phát hành nói rằng, khi nhận được những hồ sơ phát hành dạng này, họ “vừa thẩm định vừa lo”. Tuy nhiên, nếu hồ sơ doanh nghiệp đáp ứng đủ các điều kiện theo quy định, cơ quan quản lý không có lý do gì “tuýt còi”!

Vấn đề đặt ra là quy định về phát hành cổ phần ra công chúng (Nghị định 58/2012) có còn phù hợp với thực tế? Khi doanh nghiệp dễ dàng in giấy lấy tiền, khi TTCK còn nhiều hành vi tiềm ẩn nguy cơ rủi ro cho số đông các nhà đầu tư nhỏ lẻ, chứng khoán sẽ còn khó có thể thu hút được người dân bỏ tiền nhàn rỗi vào kênh đầu tư này mặc dù lãi suất tiền gửi ngân hàng đang ngày một xuống thấp.

Trần Giang

Doanh Nhân Online Chuyên trang của báo Diễn đàn Doanh nghiệp

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here