Quang gánh đòn gánh Tre

Quang gánh – đòn gánh tre là một vật dụng đi liền với đời sống hàng ngày. Người ta sử dụng để gánh lúa, gánh nước, gánh hàng rong và trang trí. Tùy vào từng trường hợp mà mọi người sẽ sử dụng quang gánh – đòn gánh tre một cách khác nhau. Hãy cùng tham khảo bài viết dưới đây để hiểu hơn nhé!  

Cách sử dụng quang gánh – đòn gánh tre

Nhìn vào đơn giản và tưởng như dễ dùng. Nhưng chỉ khi thử gánh trên vai mới biết nó không hề đơn giản. Bạn sẽ cần phải học và làm quen dần với nó thì mới có thể gánh được. Và chắc chắn cũng sẽ chưa thể gánh nặng hai vai như các bà, các mẹ ngày xưa được.

Muốn sử dụng được đòn gánh tre, trước hết bạn sẽ phải đặt đòn gánh thật cân giữa hai vai. Muốn vậy thì hai bên quang gánh cũng sẽ phải chất khối lượng đều nhau. Gánh làm sao cho thật cân bằng mà vẫn bước đi uyển chuyển thì mới được gọi là sử dụng đòn gánh thành thạo.

quang-ganh
Quang gánh – đòn gánh tre

Nguyên liệu để làm quang gánh – đòn gánh tre

Đòn gánh tre được làm bằng tre. Sở dĩ người ta lựa chọn vật liệu này vì cây tre là một loài cây đã quá quen thuộc với người dân Việt Nam. Đặc biệt, thân tre có đặc tính chắc chắn, dẻo dai mà lại nhẹ nên rất phù hợp để làm đòn gánh. Chất liệu để làm quang gánh thì đa dạng hơn. Người ta có thể sử dụng tre, mây, dây thép hoặc dây thừng,… Tuy nhiên, chất liệu phổ biến nhất và đặc trưng nhất phải kể đến vẫn là mây, tre, nứa tự nhiên. 

Cách tạo ra một đôi quang gánh – đòn gánh tre

Để có thể tạo ra một đôi quang gánh bền đẹp và tiện dụng, quá trình tạo ra nó cũng không hề đơn giản. Trước tiên là việc lựa chọn chất liệu sao cho phù hợp nhất. Tre để làm đòn gánh phải là những cây tre gốc, rắn chắn ở thân và mắt, không bị xước hay mối mọt.

Qua đôi bàn tay khéo léo của con người, những cây tre đơn thuần sẽ được gọt đẽo thành chiếc đòn gánh. Đòn gánh tre sau đó còn được vùi vào tro nóng nhằm tăng độ dẻo khi gánh. Hoặc nhiều nơi còn dùng cách ngâm xuống bùn để chống bị mối mọt. 

don-ganh-tre
Dù khác nhau về cách tạo ra nhưng hình dáng chung của quang gánh – đòn gánh tre vẫn giống nhau

Tuy nhiên, mỗi vùng miền khác nhau lại có cách lựa chọn chất liệu làm đòn gánh riêng. Chẳng hạn như ở Bắc Bộ, người ta sẽ chọn những cây tre gai để làm đòn gánh. Tre gai phải là tre gốc, có bẹ lớn thì mới dẻo, chắc chắn mà khi gánh không bị đau vai. Một số nơi lại làm đòn gánh gỗ, gỗ rỗi, màu sắc đẹp mà cũng rất dẻo dai.

Đối với phần quang gánh, người ta sẽ chuẩn bị 4 thanh tre nứa. Chiều dài tùy theo kích thước cần làm. Thường với những đôi quang gánh thời xưa thì mỗi thanh tre sẽ dài khoảng 2m. Thanh tre sẽ được vót dẹt với chiều rộng khoảng 2cm, dày 0.7 – 1 cm.

Uốn cong thanh tre và cố định hai đầu lại với nhau bằng dây thừng. Làm tương tự như vậy chúng ta sẽ có 2 cặp. Tùy vào mục đích sử dụng mà có thể kết hợp quang gánh với thúng tre.

Quang gánh với đời sống nông thôn Việt Nam thời xưa

Gánh lúa, gánh gạo

Hình ảnh những đôi quang gánh thường gắn liền với đôi vai gầy, tảo tần của người phụ nữ. Chỉ cần thêm những chiếc nón lá, tấm áo tứ thân,… là đã có thể gợi lại cho chúng ta một miền ký ức tươi đẹp về một thời xưa cũ.  Ngày xưa, nó thường theo ông bà ta ra đồng. Dùng nó để gánh lúa, ngô khoai, gánh muối, gánh rau,… 

Nó được dùng khi gánh lúa thì không cần đến thúng. Chỉ cần đặt bó lúa vắt ngang lên gánh, đặt sao cho cân thì sẽ không bao giờ bị rơi. Nhưng nếu dùng quang gánh để gánh ngô khoai, muối hay rau,… thì bạn cần chuẩn bị thêm hai cái thúng tre. 

Quang gánh bán hàng rong

Những người bán hàng rong với đôi quang gánh chất đầy thức quà tuổi thơ. Từ những củ khoai, củ sắn, hoa quả cho đến những chiếc bánh thơm ngon. Cũng có nhiều người gánh trên vai gánh hàng toàn những thứ nhỏ xinh như chiếc gương, chiếc lược, bộ kim chỉ, kéo bấm,… 

Đối với những người sinh ra và lớn lên từ những vùng quê chắc hẳn cũng không thể quên được những gánh bún riêu, bún ốc. Chỉ với sản phẩm nhỏ mà gánh được cả một cửa hàng trên vai. Nào thì nồi nước dùng, bát đũa, đồ ăn kèm, gia vị,… 

Gánh nước chè xanh với một nồi nước chè vẫn còn được hâm nóng trên chiếc bếp lò. Một bên quang sẽ chất đầy chén bát, khăn lau.

quang-ganh-tre-gia-re
Quang gánh – đòn gánh tre hàng rong

Hình ảnh đôi quang gánh với cuộc sống hiện đại ngày nay

Từ cuộc sống đã đi vào thơ ca và vẫn được ứng dụng rất rộng rãi cho đến ngày nay. Trong cuộc sống hiện đại, nó xuất hiện trong nhiều lĩnh vực với nhiều mục đích khác nhau.

Quang gánh – đòn gánh tre trang trí

Tại các khu trưng bày nghệ thuật, người ta thường tận dụng hình ảnh này để trang trí. Đặc biệt là tại những không gian, những sự kiện với chủ đề làng quê, hoài niệm. 

Quang gánh – đòn gánh tre còn được những người đầu bếp sử dụng để trang trí cho món ăn của mình. Một đôi như thế này với thúng và mẹt tre, người ta sẽ đặt lên đó những món ăn đậm chất làng quê Việt. Cách làm này không những tạo hiệu ứng thẩm mỹ độc đáo mà còn góp phần quảng bá một  nét đẹp văn hóa truyền thống từ lâu đời của người dân Việt Nam.

Rất nhiều nhà hàng, quán cà phê hiện nay cũng thiết kế riêng những góc trang trí đậm chất dân dã. Ở đây, chúng ta cũng sẽ thấy được cả những đôi quang gánh, kèm theo có thể là gánh lúa hoặc gánh quà tuổi thơ,… Đây cũng sẽ là những góc chụp mà mọi tín đồ mê sống ảo không thể bỏ qua. 

don-ganh-tre-trang-tri
Quang gánh – đòn gánh tre trang trí

Gánh bán đồ ăn

Cho đến ngày nay, những đôi quang gánh – đòn gánh tre vẫn còn được sử dụng để làm những gánh hàng rong. Bạn hãy thử dạo quanh những con phố ở Hà Nội, Sài Gòn,… Không khó để có thể bắt gặp những gánh phở, bánh cuốn, bún riêu, bún ốc,… Hay những gánh tào phớ, gánh chè,… 

Vẫn còn những người gánh bánh đi bán. Đó là những món bánh truyền thống như bánh giò, bánh tiêu, bánh gio,… Đâu đó cũng sẽ có những gánh ngô, gánh khoai hay hoa quả. Thời nào cũng vậy, một gánh hàng nhỏ nhưng có thể đó là nguồn sống của cả gia đình.

Đạo cụ biểu diễn

Hình ảnh của những đôi quang gánh – đòn gánh tre gần gũi, thân thuộc đã được đưa lên trên sân khấu biểu diễn. Mỗi khi những người nghệ sĩ muốn tái hiện lại khung cảnh cuộc sống lao động ở những vùng quê Việt Nam thì vẫn luôn là một đơn cử thường xuyên được lựa chọn. 

Chẳng cần màu mè, hoa mỹ, một chiếc nón lá, một bộ áo nâu và một đôi quang. Như vậy là đã quá đủ để làm nên một tác phẩm nghệ thuật đáng nhớ về đời sống nông thôn xưa.

quang-ganh-bang-tre
Các hình dáng quang gánh – đòn gánh tre

Hy vọng với những thông tin trên đây về quang gánh – đòn gánh tre của DVT.VN có thể giúp bạn hiểu hơn về những cách tạo ra và sử dụng một đôi  quang gánh – đòn gánh tre trong từng bối cảnh xã hội. 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *